رفتار درمانی برای بیش فعالی کودکان جزء روشهای درمانی است که به وفور توسط پزشکان توصیه می شود. این شیوه درمانی می تواند اولین گام برای مدیریت علائم بیش فعالی باشد که سن کودک نیز در آن اهمیت چندانی ندارد. رفتار درمانی به عنوان یکی از مهم ترین زیر شاخه های توانبخشی، بهمعنای روان درمانی یا بازی درمانی نبوده و کاملاً متفاوت است. در حقیقت به جای تمرکز روی احساسات کودکان روی کارهای آن ها تمرکز بیشتری وجود دارد. این شیوه درمانی در ابتدا از خانه و کار با والدین آغاز شده و کودک یاد می گیرد که کلیه انرژی های مخرب و منفی خود را جایگزین افکار مثبت کند. می توان گفت که رفتار درمانی برای کودکانی که به ADHD بیش فعالی دچار هستند، بسیار تأثیرگذار است.
اما در صورتی که والدین نیز قواعد و قوانین خاصی را برای کودک تعیین کرده و پیامد های مثبت و منفی را نیز اعمال کنند. در جلسات رفتاردرمانی کودکان بیش فعال از تمرین ها و تکنیکهایی متعددی بهره مند می شوند. در ادامه این مطلب از سایت نسیم با ما همراه باشید تا به طور کامل در مورد تأثیر رفتاردرمانی روی کودکان ADHD توضیحاتی را بیان کنیم.
رفتار درمانی برای کودکان ADHD
در شرایطی که اختلال ADHD کودک تشخیص داده شود، والدین او دچار نگرانیهای متعددی می شوند. میتوان گفت ADHD با درمان های مناسب قابل بهبود است. گزینههای درمانی زیادی برای بیش فعالی وجود دارد که از جمله آن ها میتوان به کار درمانی و رفتاردرمانی اشاره کرد. این که این روش درمانی تا چه حد تأثیر داشته باشد، تا حد بسیار زیادی به خانواده کودک بستگی دارد. ازاین رو رفتار درمانگر ها از والدینی که بیشترین نزدیکی را با کودک دارند، کمک می گیرند.
بهترین زمان شروع رفتاردرمانی برای کودکان بیش فعال
به طور کلی زمانی که پزشک بیش فعالی را در کودک تشخیص می دهد، رفتار درمانی برای بیش فعالی کودکان را به او پیشنهاد می دهد. اگر کودک در سنین 4 الی 5 سالگی باشد، تنها درمان مؤثری که برای ADHD وجود دارد، رفتار درمانی می باشد. با توجه به مطالعات و تحقیقاتی که انجام شده این روش درمانی در کودکان خردسال تا حد دارو درمانی میتواند تأثیرات مفیدی را داشته باشد. پزشکان در صورت عدم درمان یا تشدید علائم ،ADHD جهت تجویز دارو اقدام می کنند. برای کودکان 6 سال به بالا نیز رفتار درمانی در کنار مصرف دارو بهترین نتیجه را به همراه دارد.
سایر مطالب : کاردرمانی چیست ؟
بعضی از درمانگران برای درمان خردسال و کودکان خردسال بیش فعال، بازی درمانی را نیز توصیه می کنند. در حقیقت از بازی به عنوان راهی برای برقراری ارتباط و صحبت کردن با کودکان استفاده می شود اما تحقیقات در این مورد هنوز کامل نشده است.
جدول روشهای رفتاردرمانی برای کودکان بیشفعال (ADHD)
| روش رفتاردرمانی | هدف | نتیجه مورد انتظار |
|---|---|---|
| آموزش مدیریت رفتار به والدین | آموزش نحوه تشویق و تعیین پیامدهای مناسب | کاهش رفتارهای تکانشی و افزایش همکاری کودک |
| سیستم پاداش (Reward System) | تقویت رفتارهای مثبت | افزایش انگیزه و تکرار رفتارهای مطلوب |
| جدول ستاره یا امتیازدهی | پیگیری رفتارهای روزانه | ایجاد نظم و مسئولیتپذیری |
| آموزش مهارتهای اجتماعی | بهبود ارتباط با همسالان و بزرگسالان | کاهش تعارضات و افزایش تعامل اجتماعی |
| تنظیم قوانین مشخص در خانه | ایجاد ساختار و پیشبینیپذیری | کاهش بینظمی و رفتارهای ناگهانی |
| همکاری والدین و مدرسه | هماهنگی در اجرای برنامههای رفتاری | ثبات بیشتر در رفتار کودک |
| آموزش خودکنترلی | افزایش توانایی کنترل هیجان و تکانشگری | بهبود تمرکز و کاهش رفتارهای پرخطر |
| برنامهریزی فعالیتهای روزانه | مدیریت زمان و کاهش حواسپرتی | افزایش انجام تکالیف و مسئولیتها |
اهداف رفتار درمانی برای بیش فعالی کودکان
کودکان مبتلا به ADHD بیشتر در یک جا نشستن و تمرکز، دچار مشکل می شوند. ازسوی دیگر نیز دارای هیجان بوده و مدام بی قرار هستند. این ویژگیها باعث ایجاد اختلالاتی در حواس، عدم توجه در کلاس و درس و همچنین سایر وظایف روزمره می شود. رفتاردرمانی برای بیش فعالی کودکان روی مهارت هایی تمرکز دارد که عبارتند از:
- تقویت رفتارهای مثبت و خوب
- محدود کردن رفتارهای مخرب و مشکل ساز
- بیان کردن مسالمت آمیز کلیه احساسات
می توان گفت که آموزش مهارت های بالا در دو مرحله صورت می گیرد که عبارتند از:
تعیین هدف به شکل واضح
بهتر است در این مرحله به کودک گفته شود که دقیقاً باید چه کاری را انجام دهد. به طور مثال برای انجام دادن یک تکلیف درسی برای او زمان خاصی را مشخص کنید.
پاداش دادن
بهتر است همیشه به خاطر رفتارهای خوب کودک به او پاداش داده شود تا از انجام و عواقب کارهای بد دوری کند. این شیوه به شکل مداوم باعث شده تا رفتارهای مثبت کودک تقویت شده و جایگزین رفتارهای ناسالم و مخرب شود.
سایر مطالب : گفتار درمانی در شرق تهران
کلام پایانی
به طور کلی رفتار درمانی برای بیش فعالی کودکان باعث شده تا علائم ADHD، هیجان و بی توجهی تا حد بسیار زیادی کاهش یابد. همچنین این شیوه درمانی سبب بهبود عملکرد کودکان در مدرسه و یا پیش دبستانی می شود. اما در درصورتی رفتار درمانی برای کودکان مبتلا به بیش فعالی تأثیر دارد که والدین نیز بتوانند به خوبی با رفتار درمانگر همکاری کنند. از سوی دیگر نیز فراموش نکنید که یادگیری مهارت های جدید و جایگزین کردن آن ها با رفتارهای ناسالم به مدت زمان نیاز داشته و باید در این راه صبور بود. لازم به ذکر است که سرعت بهبود یافتن کودکان ADHD با رفتاردرمانی در ابتدا کند بوده اما با پشتکار و صبر این روند تسریع پیدا می کند.
سوالات متداول
۱. رفتاردرمانی برای کودکان بیشفعال چیست؟
رفتاردرمانی مجموعهای از روشهای علمی است که به والدین و کودک کمک میکند رفتارهای نامناسب را کاهش داده و رفتارهای مثبت مانند توجه، همکاری و خودکنترلی را تقویت کنند.
۲. آیا رفتاردرمانی جایگزین دارو میشود؟
بسته به سن کودک و شدت علائم، رفتاردرمانی ممکن است بهتنهایی یا همراه با دارودرمانی استفاده شود. برای کودکان زیر ۶ سال، بسیاری از راهنماهای بالینی ابتدا رفتاردرمانی را توصیه میکنند.
۳. بهترین سن برای شروع رفتاردرمانی چه زمانی است؟
هرچه مداخلات زودتر آغاز شوند، احتمال بهبود مهارتهای رفتاری، اجتماعی و تحصیلی بیشتر خواهد بود.
۴. رفتاردرمانی چه مدت طول میکشد؟
مدت درمان به شدت علائم، اهداف درمانی و میزان همکاری خانواده بستگی دارد و ممکن است از چند ماه تا بیش از یک سال ادامه پیدا کند.
بدون دیدگاه