بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی هر دو می توانند روی رفتار، تمرکز و عملکرد کودک در خانه یا مدرسه تاثیر بگذارند و به همین دلیل گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می شوند. برای مثال، کودکی که به دلیل حساسیت به صدا نمی تواند در محیط شلوغ آرام بماند، ممکن است از نظر دیگران بیش فعال به نظر برسد؛ در حالی که مشکل اصلی او نحوه دریافت و پردازش محرک های حسی است. در مقابل، کودک مبتلا به بیش فعالی ممکن است بدون اینکه مشکل حسی داشته باشد، در کنترل توجه، تکانشگری یا میزان فعالیت خود دچار مشکل شود. بنابراین شناخت تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی اهمیت زیادی دارد، زیرا این دو وضعیت می توانند به بررسی و حمایت متفاوتی نیاز داشته باشند.
بررسی کامل تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی از جهات مختلف
در بررسی تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی باید به این نکته توجه داشت که هر دو می توانند با بی قراری، کاهش تمرکز، واکنش های شدید رفتاری یا دشواری در محیط های شلوغ همراه باشند، اما علت اصلی این رفتارها متفاوت است. تشخیص دقیق این تفاوت می تواند به انتخاب روش حمایتی مناسب مانند کاردرمانی کمک کند. برای شناخت بهتر، این دو وضعیت را از چند جهت مهم با یکدیگر مقایسه می کنیم:
تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی در علت و منشا مشکل
بیش فعالی یا اختلال نقص توجه و بیش فعالی یک اختلال عصبی رشدی است که می تواند بر توجه، کنترل تکانه، فعالیت و توانایی مدیریت رفتار تاثیر بگذارد. عوامل ژنتیکی و تفاوت در عملکرد مغز در ایجاد آن نقش دارند.
در مشکلات پردازش حسی، فرد ممکن است در دریافت و سازماندهی اطلاعات حسی محیط با مشکل مواجه شود. برای مثال، یک صدای معمولی ممکن است برای کودک بسیار آزاردهنده باشد یا لمس بعضی لباس ها واکنش شدیدی ایجاد کند.
تفاوت در نوع علائم بیش فعالی و مشکل پردازش حسی
در بیش فعالی کودک ممکن است زیاد حرکت کند، وسط صحبت دیگران بپرد، نتواند مدت زیادی یک فعالیت را ادامه دهد یا بدون فکر کردن واکنش نشان دهد.
اما در مشکلات پردازش حسی علائم بیشتر به نوع محرک حسی وابسته هستند. کودک ممکن است از صداهای بلند فرار کند، از لمس شدن ناراحت شود، به بعضی بافت های غذایی واکنش نشان دهد یا دائماً به دنبال حرکت و فعالیت های بدنی باشد.
تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی در تمرکز
در بیش فعالی، حفظ توجه به ویژه هنگام انجام فعالیت های طولانی یا کم جذابیت می تواند دشوار باشد. اما در مشکلات پردازش حسی، کاهش تمرکز ممکن است زمانی اتفاق بیفتد که محیط بیش از حد شلوغ، پرنور، پرصدا یا از نظر حسی تحریک کننده باشد. بنابراین باید بررسی کرد که چه شرایطی باعث از بین رفتن تمرکز کودک می شود.
تفاوت در واکنش به محرک های حسی
کودک مبتلا به بیش فعالی تنها نسبت به صدا، نور، لمس یا بو حساسیت غیرمعمول ندارد. در مقابل، کودک دارای مشکل پردازش حسی ممکن است نسبت به یک یا چند محرک واکنش بسیار شدید یا غیرمعمول نشان دهد. البته ممکن است یک کودک همزمان علائم بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی داشته باشد.
تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی در رفتار حرکتی
در بیش فعالی، تحرک زیاد با دشواری در کنترل فعالیت و بی قراری همراه است. اما در مشکلات پردازش حسی، حرکت کردن ممکن است راهی برای تنظیم وضعیت حسی بدن باشد. برای مثال، کودک ممکن است دائماً بپرد، بچرخد یا به دنبال فعالیت های حرکتی باشد تا احساس بهتری پیدا کند.
تفاوت در شرایط بروز علائم
علائم بیش فعالی در موقعیت های مختلف زندگی کودک دیده می شوند، هرچند شدت آنها می تواند تغییر کند. در مشکلات پردازش حسی، رفتار کودک ممکن است به شکل واضح تری به یک موقعیت یا محرک خاص وابسته باشد؛ برای مثال، در محیط شلوغ رفتار او تغییر کند اما در محیط آرام عملکرد بهتری داشته باشد.
تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی در روش ارزیابی
برای تشخیص علت اصلی رفتار کودک، تنها مشاهده بی قراری یا کمبود تمرکز کافی نیست. متخصص باید سابقه رشد، رفتار کودک در محیط های مختلف، نوع واکنش به محرک های حسی و میزان تاثیر علائم بر زندگی روزمره را بررسی کند. بسته به شرایط، ارزیابی توسط متخصصان مربوطه و کاردرمانی می تواند به شناسایی مشکلات حسی و عملکردی کودک کمک کند.
چه علائمی بین بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی مشترک است؟
بعضی نشانه های بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی به دلیل تاثیر هر دو بر رفتار و عملکرد کودک، ممکن است شبیه یکدیگر دیده شوند. کاردرمانی بیش فعالی و ارزیابی دقیق می توانند به بررسی علت این رفتارها و تشخیص بهتر تفاوت میان آنها کمک کنند. به طور کلی مشترک ترین علائم این دو مشکل عبارتند از:
- بی قراری و تحرک زیاد: کودک ممکن است نتواند مدت زیادی آرام بنشیند یا دائماً در حال حرکت باشد. این رفتار می تواند هم در بیش فعالی و هم در برخی مشکلات پردازش حسی دیده شود.
- کاهش تمرکز: هر دو وضعیت ممکن است باعث شوند کودک در انجام تکالیف، بازی یا فعالیت های طولانی نتواند برای مدت کافی تمرکز کند.
- دشواری در کنترل رفتار: واکنش سریع، تغییر ناگهانی رفتار یا ناتوانی در متوقف کردن یک فعالیت ممکن است در هر دو شرایط مشاهده شود.
- واکنش شدید به محیط: کودک ممکن است در محیط های شلوغ، پر سر و صدا یا پرتحریک بی قرارتر شود. در مشکلات حسی، این واکنش ارتباط بیشتری با محرک حسی دارد.
- دشواری در انجام فعالیت های روزمره: پوشیدن لباس، غذا خوردن، نشستن در کلاس یا شرکت در بازی های گروهی ممکن است برای کودک چالش برانگیز باشد و باعث بروز رفتارهای غیرمنتظره شود.
- نیاز زیاد به حرکت: بعضی کودکان برای آرام ماندن یا حفظ توجه دائما حرکت می کنند. این رفتار در بیش فعالی دیده می شود و در برخی مشکلات پردازش حسی نیز ممکن است کودک از حرکت برای تنظیم وضعیت حسی خود استفاده کند.
جمع بندی
تفاوت بیش فعالی و مشکلات پردازش حسی همیشه از روی یک علامت مشخص قابل تشخیص نیست، زیرا بی قراری، کاهش تمرکز، تحرک زیاد و واکنش های رفتاری می توانند در هر دو دیده شوند. تفاوت اصلی در علت بروز این رفتارها و شرایطی است که آنها را تشدید می کند. در مشکلات پردازش حسی، واکنش کودک معمولاً ارتباط بیشتری با محرک هایی مانند صدا، لمس، نور یا حرکت دارد، در حالی که در بیش فعالی مشکلات توجه و کنترل تکانه نقش پررنگ تری دارند. برای خدمات کاردرمانی حسی و کلیه مشکلات جسمی کودکان می توانید به کلینیک نسیم مردانی مراجعه کنید.
بدون دیدگاه