در دنیای امروز، بسیاری از والدین تلاش می کنند فرزندشان از سنین پایین با دو زبان یا حتی چند زبان آشنا شود؛ به خصوص در خانواده های مهاجر، دوزبانه یا والدینی که به آینده تحصیلی و شغلی کودک اهمیت زیادی می دهند. با این حال، یکی از نگرانی های رایج میان پدر و مادرها این است که آیا دو زبانه بودن باعث دیر حرف زدن کودک یا لکنت کودک می شود؟ زمانی که کودک نسبت به هم سالان خود دیرتر صحبت می کند یا برخی کلمات را با مکث بیان می کند، این سوال بیشتر ذهن والدین را درگیر می کند و گاهی باعث نگرانی های جدی می شود.
واقعیت این است که یادگیری هم زمان دو زبان فرآیندی طبیعی برای مغز کودک محسوب می شود، اما ممکن است مسیر رشد زبانی او کمی متفاوت از کودکان تک زبانه باشد.
آیا دو زبانه بودن روی حرف زدن کودک تاثیر دارد؟
دو زبانه بودن می تواند روی روند حرف زدن کودک تاثیر بگذارد، اما این تأثیر همیشه منفی نبوده و به معنای اختلال در گفتار نیست. بسیاری از کودکان دوزبانه در سال های ابتدایی رشد، واژگان دو زبان را با هم ترکیب می کنند یا ممکن است نسبت به برخی هم سالان تک زبانه کمی دیرتر شروع به صحبت کنند.
با این حال، اگر کودک در برقراری ارتباط، فهم کلمات یا بیان جملات با چالش جدی روبه رو باشد، نباید همه چیز را به دوزبانه بودن نسبت داد. در چنین شرایطی، بررسی وضعیت توسط متخصص گفتار درمانی کودکان اهمیت زیادی دارد تا مشخص شود آیا تأخیر گفتاری طبیعی است یا به ارزیابی و مداخله تخصصی نیاز دارد.
در چه شرایطی دو زبانه بودن کودک سبب لکنت کودک می شود؟
در بیشتر موارد، دو زبانه بودن به تنهایی باعث لکنت زبان کودک نمی شود، اما در برخی شرایط خاص می تواند فشار زبانی و ذهنی کودک را افزایش دهد و علائم ناروانی گفتار را بیشتر نمایان کند. زمانی که کودک هم زمان در معرض دو زبان قرار می گیرد، مغز او باید میان واژگان، ساختار جمله و تلفظ های متفاوت جابه جا شود.
شرایطی که ممکن است دوزبانه بودن علائم لکنت را تشدید کند عبارتد از:
- فشار بیش از حد برای یادگیری هم زمان دو زبان: زمانی که والدین انتظار دارند کودک خیلی سریع هر دو زبان را روان صحبت کند.
- قرار گرفتن در محیط های زبانی متناقض: به طور مثال هر روز با زبان ها و الگوهای ارتباطی کاملا متفاوت روبه رو شود و دچار سردرگمی زبانی گردد.
- وجود سابقه خانوادگی لکنت: اگر در خانواده سابقه لکنت زبان وجود داشته باشد، احتمال بروز علائم بیشتر می شود.
- اضطراب یا استرس کودک: مهاجرت، تغییر مدرسه، تنش خانوادگی یا فشار اجتماعی می تواند ناروانی گفتار را افزایش دهد.
- شروع هم زمان آموزش فشرده زبان دوم در سن حساس رشد گفتار: به ویژه اگر کودک هنوز در زبان اول تسلط کافی پیدا نکرده باشد.
- وجود تاخیر رشدی یا مشکلات گفتاری زمینه ای: گاهی مشکل اصلی ربطی به دوزبانه بودن ندارد و نیازمند ارزیابی تخصصی است.
- اصلاح مداوم و سخت گیرانه اشتباهات گفتاری کودک توسط والدین: این کار ممکن است اضطراب هنگام صحبت کردن را بیشتر کند.
بهترین سن برای دو زبانه کردن کودک و جلوگیری از لکنت
بهترین زمان برای آشنا کردن کودک با زبان دوم از سال های ابتدایی زندگی، به ویژه قبل از 5 سالگی در نظر گرفته می شود؛ زیرا مغز کودک در این سنین انعطاف پذیری بالایی برای یادگیری زبان دارد. با این حال، مهم تر از سن شروع، نحوه آموزش زبان دوم است. اگر کودک بدون فشار، در محیطی طبیعی و از طریق بازی، کتاب، موسیقی و مکالمات روزمره با زبان دوم آشنا شود، معمولا مشکلی در روند گفتار او ایجاد نمی شود. بسیاری از کودکان دوزبانه بدون هیچ اختلالی هر دو زبان را یاد می گیرند و حتی مهارت های شناختی قوی تری نیز پیدا می کنند.
برای جلوگیری از بروز مشکلاتی مانند ناروانی گفتار یا تشدید لکنت، بهتر است آموزش زبان دوم متناسب با توانایی های کودک و بدون اجبار انجام شود. اگر کودک هنوز در بیان زبان اول مشکل دارد یا علائمی مانند تکرار بیش از حد کلمات، گیر گفتاری یا اضطراب هنگام صحبت کردن دیده می شود، بهتر است پیش از شروع آموزش فشرده زبان دوم با متخصص گفتاردرمانی مشورت شود.
جمع بندی
در این مطلب به بررسی این که آیا دو زبانه بودن باعث دیر حرف زدن یا لکنت کودک می شود؟ پرداختیم. دو زبانه بودن به خودی خود باعث دیر حرف زدن یا لکنت کودک نمی شود و بسیاری از کودکان می توانند هم زمان دو زبان را بدون مشکل یاد بگیرند. با این حال، عواملی مانند فشار زیاد برای یادگیری، اضطراب، روش نادرست آموزش یا وجود مشکلات گفتاری زمینه ای ممکن است روند صحبت کردن کودک را تحت تاثیر قرار دهد.
مهم ترین نکته این است که آموزش زبان دوم باید متناسب با سن، توانایی و شرایط کودک و در فضایی آرام و طبیعی انجام شود. برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت خدمات توانبحشی و خدمات درمان لکنت زبان می توانید به کلینیک نسیم واقع در شرق تهران اعتماد کنید.
بدون دیدگاه