کاردرمانی حسی یکی از روش های تخصصی در حوزه توانبخشی کودکان است که با هدف کمک به بهبود نحوه دریافت، پردازش و پاسخ به محرک های حسی انجام می شود. بعضی از کودکان نسبت به صدا، نور، لمس، حرکت، بو یا حتی مزه غذاها واکنش های متفاوتی دارند و ممکن است در موقعیت های روزمره خیلی زود مضطرب، بی قرار یا کلافه شوند. برخی دیگر نیز ممکن است محرک های محیطی را به اندازه کافی احساس نکنند و برای دریافت حس بیشتر، رفتارهایی مانند پریدن، چرخیدن یا برخورد کردن با اشیا داشته باشند. در چنین شرایطی، کاردرمانی حسی می تواند به کودک کمک کند تا محرک های حسی را بهتر دریافت و سازماندهی کند و واکنش مناسب تری نشان دهد.
این نوع کاردرمانی با استفاده از فعالیت های هدفمند و متناسب با شرایط هر کودک انجام می شود و می تواند در بهبود تمرکز، تعادل، هماهنگی حرکتی و مشارکت کودک در فعالیت های روزمره نقش داشته باشد.
کاردرمانی حسی چیست؟
کاردرمانی حسی همانند کاردرمانی ذهنی روشی تخصصی برای کمک به کودکانی است که در دریافت، پردازش یا پاسخ دادن به محرک های حسی مانند لمس، صدا، نور، حرکت و فشار دچار مشکل هستند. در این روش، درمانگر با استفاده از فعالیت های هدفمند و متناسب با نیازهای کودک، به او کمک می کند تا اطلاعات حسی محیط را بهتر دریافت و سازماندهی کند و واکنش مناسب تری داشته باشد. هدف کاردرمانی حسی فقط کاهش حساسیت های حسی نیست، بلکه می تواند به بهبود تمرکز، تعادل، هماهنگی حرکتی، مهارت های روزمره و مشارکت کودک در بازی و فعالیت های اجتماعی نیز کمک کند. کاردرمانی کودکان با توجه به شرایط و توانایی های هر کودک برنامه ریزی می شود و شدت و نوع تمرینات نیز بر اساس ارزیابی تخصصی درمانگر تعیین خواهد شد.
چه کودکانی به کاردرمانی حسی نیاز دارند؟
همه کودکان به کاردرمانی حسی نیاز ندارند و تشخیص نیاز به این روش باید بر اساس ارزیابی وضعیت کودک انجام شود. زمانی که واکنش کودک به محرک های محیطی با سن و شرایط او متناسب نیست و این مسئله روی بازی، یادگیری، خواب، غذا خوردن، ارتباط با دیگران یا انجام فعالیت های روزمره تاثیر می گذارد، ارزیابی توسط متخصص کاردرمانی می تواند کمک کننده باشد. برخی کودکان نیز به دلیل مشکلات رشدی یا اختلالات حرکتی و عصبی، بیشتر در معرض مشکلات پردازش حسی قرار دارند. به طور کلی این روش درمانی برای کودکانی که دارای شرایط زیر هستند، مناسب است:
کودکانی که نسبت به صدا حساس هستند
کودکی که با صداهای معمول مانند جاروبرقی، زنگ مدرسه، صدای تلویزیون یا شلوغی محیط به شدت مضطرب می شود، گوش های خود را می گیرد یا از محیط فرار می کند، ممکن است در پردازش محرک های شنیداری مشکل داشته باشد. در این شرایط، ارزیابی حسی می تواند مشخص کند که آیا این واکنش ها به مداخله تخصصی نیاز دارند یا خیر.
کودکانی که نسبت به لمس حساسیت دارند
برخی کودکان از پوشیدن لباس های خاص، کوتاه کردن مو، شانه کردن مو یا لمس شدن توسط دیگران ناراحت می شوند. اگر این حساسیت به شکل مداوم وجود داشته باشد و انجام فعالیت های روزمره را دشوار کند، کاردرمانی حسی می تواند برای بررسی و مدیریت این واکنش ها مفید باشد.
کودکانی که در تعادل و هماهنگی حرکتی مشکل دارند
کودکانی که زیاد زمین می خورند، در بالا رفتن از پله ها مشکل دارند، نمی توانند حرکات بدن خود را به خوبی کنترل کنند یا در فعالیت هایی مانند دویدن و پریدن هماهنگی مناسبی ندارند، ممکن است به ارزیابی سیستم های حسی و حرکتی نیاز داشته باشند. کاردرمانی می تواند با تمرین های متناسب، به تقویت هماهنگی و کنترل حرکتی کمک کند.
کودکانی که بیش از حد به حرکت نیاز دارند
بعضی کودکان دائما در حال پریدن، چرخیدن، دویدن یا تکان خوردن هستند و به نظر می رسد برای آرام شدن به دریافت محرک های حرکتی بیشتری نیاز دارند. اگر این رفتارها شدید و مداوم باشند و تمرکز یا فعالیت های روزانه کودک را مختل کنند، بررسی پردازش حسی توسط کاردرمانگر می تواند مفید باشد.
کودکانی که تمرکز پایینی دارند
مشکل در نشستن، دنبال کردن دستورها، انجام یک فعالیت تا پایان یا تمرکز در محیط های شلوغ می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. در بعضی کودکان، مشکلات پردازش حسی در این مسئله نقش دارند. در چنین شرایطی، کاردرمانی حسی می تواند در کنار سایر ارزیابی های تخصصی، به شناسایی نیازهای کودک و انتخاب تمرین های مناسب کمک کند.
کودکانی که مشکلات غذایی دارند
اگر کودک به دلیل بافت، بو، مزه یا ظاهر غذاها از خوردن بسیاری از مواد غذایی خودداری می کند یا نسبت به ورود غذا به دهان واکنش شدیدی نشان می دهد، احتمال وجود حساسیت های حسی وجود دارد. ارزیابی تخصصی می تواند مشخص کند که آیا این رفتار با مشکلات پردازش حسی ارتباط دارد و چه مداخلاتی برای کودک مناسب است.
کودکان دارای اختلالات رشدی یا عصبی
برخی کودکان مبتلا به اختلالات رشدی یا عصبی ممکن است در پردازش و تنظیم محرک های حسی با چالش بیشتری مواجه باشند. با این حال، داشتن یک تشخیص به تنهایی به معنی نیاز قطعی به کاردرمانی اوتیسم یا مدل های دیگر نیست و تصمیم گیری باید بر اساس نیازهای واقعی و عملکرد کودک انجام شود.
جمع بندی
کاردرمانی حسی می تواند به کودکانی کمک کند که در دریافت و پردازش محرک های حسی مانند صدا، لمس، حرکت، نور یا بو با مشکل مواجه هستند. این مشکلات ممکن است خود را به شکل حساسیت زیاد، بی قراری، ضعف تمرکز، مشکلات تعادل، دشواری در غذا خوردن یا اختلال در انجام فعالیت های روزمره نشان دهند. تشخیص دقیق نیاز کودک به کاردرمانی حسی باید توسط متخصص و بر اساس ارزیابی شرایط او انجام شود. شروع به موقع کاردرمانی کودکان می تواند به بهبود مهارت های حرکتی، افزایش تمرکز و استقلال کودک و مشارکت بهتر او در فعالیت های روزمره کمک کند.
بدون دیدگاه